Từ “mà” trong tiếng Việt và các phương tiện biểu đạt tương đương trong tiếng Indonesia

Tóm tắt

Bài viết này khảo sát đơn vị “mà” trong tiếng Việt từ góc độ ngữ dụng học và phân tích diễn ngôn, nhằm làm rõ tính đa chức năng của yếu tố này trong hoạt động giao tiếp. Dựa trên ngữ liệu tự nhiên và phương pháp phân tích định tính kết hợp định lượng, nghiên cứu chỉ ra rằng “mà” không chỉ là một liên từ hay hư từ cú pháp, mà là một toán tử diễn ngôn có khả năng định hướng suy luận, thể hiện lập trường và tổ chức thông tin. Trên cơ sở đó, bài viết tiến hành đối chiếu với tiếng Indonesia, qua đó làm nổi bật sự khác biệt về chiến lược mã hóa ý nghĩa giữa hai ngôn ngữ. Kết quả cho thấy tiếng Việt có xu hướng ngữ dụng hóa và nén nghĩa, trong khi tiếng Indonesia thiên về biểu đạt hiển ngôn và phân tách chức năng.