Một cách diễn giải bài ca dao giao duyên từ góc nhìn ngữ dụng học

Tóm tắt

Bài viết xem xét lại các cách diễn giải phổ biến về một bài ca dao giao duyên Việt Nam, qua đó đặt ra vấn đề về vai trò của cơ chế suy luận ngữ dụng trong việc hiểu diễn ngôn dân gian. Trên cơ sở tổng thuật các hướng tiếp cận hiện có, bài viết chỉ ra rằng nhiều cách hiểu trước đây chủ yếu dựa vào phân tích thi pháp và biểu tượng văn hóa mà chưa chú ý đầy đủ đến nguyên tắc hợp lý trong diễn giải phát ngôn. Vận dụng khung lý thuyết ngữ dụng học, bài viết đề xuất một cách hiểu khác về cấu trúc hội thoại, từ đó tái lập một kịch bản giao tiếp hợp lý hơn, đồng thời làm rõ logic của chuỗi hành động ngôn ngữ giữa các nhân vật và vai trò của hệ thống hình ảnh biểu tượng trong việc kiến tạo ý nghĩa văn bản. Kết quả cho thấy cách tiếp cận này góp phần gợi mở hướng nghiên cứu kết hợp giữa ngữ dụng học, thi pháp học và văn hóa học trong nghiên cứu ca dao.