Ẩn dụ bản thể miền ẩm thực trong thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt và tiếng Anh: Cơ chế vật thể hoá và biến đổi văn hoá

Tóm tắt

Bài này khảo sát cơ chế vật thể hóa trong ẩn dụ bản thể miền ẩm thực qua 408 thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt và các đơn vị tương đương tiếng Anh. Dựa trên cơ sở tích hợp giữa Lý thuyết ẩn dụ ý niệm mở rộng của Kövecses và Ngôn ngữ học văn hóa của Sharifian, nghiên cứu nhận diện năm mô hình ẩn dụ bản thể chủ yếu và phân tích cơ chế ánh xạ theo ba tầng: phổ quát, biến đổi văn hóa và biểu đạt. Kết quả cho thấy ẩn dụ bản thể chiếm 38,5% ngữ liệu, vận hành trên nền tảng nghiệm thân chung nhưng được văn hóa hóa theo những định hướng khác biệt: đạo lý - cộng đồng trong tiếng Việt và lý tính - cá nhân trong tiếng Anh. Kết quả nghiên cứu mở ra những hướng ứng dụng thiết thực cho công tác biên soạn từ điển song ngữ và giảng dạy ngôn ngữ.