Một vài biến đổi lịch sử của phụ âm đầu tiếng Việt qua vốn từ ngữ địa phương Nghệ Tĩnh

Tóm tắt

Bài viết đặt mục tiêu tái lập một vài quá trình biến đổi ngữ âm lịch sử của phụ âm đầu tiếng Việt. Dựa trên dữ liệu từ vựng từ 2 cuốn từ điển tiếng địa phương Nghệ Tĩnh, với phương pháp miêu tả đồng đại kết hợp so sánh lịch sử, bài viết cố gắng xác lập một vài tương ứng giữa các từ cặn trong tiếng Nghệ Tĩnh với các từ hiện đang được dùng trong phương ngữ Bắc. Để hỗ trợ việc truy nguyên nguồn gốc các phụ âm đầu, bài viết sử dụng thêm dữ liệu đối chiếu với tiếng Mường, các dữ liệu về lai nguyên các phụ âm đầu mà các nhà nghiên cứu đi trước đã công bố để hỗ trợ những kết quả khảo cứu. Các quá trình biến đổi được trình bày trong bài viết là xát hoá đối với các phụ âm tắc (* b> v, *th > d/gi, *tr > s, *th > s/x, *tr > l) và xát hoá đi đôi với hữu thanh hoá ở các phụ âm tắc vô thanh (* ph> v, *k> g, *ch> d/gi, *tr > d/gi).
Bài viết hy vọng sẽ thúc đẩy việc nghiên cứu, ghi lại và bảo tồn đặc điểm của các phương ngữ cổ trước khi chúng biến mất trong cơn lốc hiện đại hóa, đô thị hóa và san bằng phương ngữ hiện nay.