Thử nghiệm nghiên cứu ca dao về Hà Nội từ hướng tiếp cận phân tích diễn ngôn sinh thái

Tóm tắt

Bài viết này là một thử nghiệm nghiên cứu ca dao về Hà Nội từ hướng tiếp cận Phân tích Diễn ngôn sinh thái. Mục tiêu chính của bài viết là khám phá cách ca dao mã hóa những tri thức sinh thái bản địa và thái độ ứng xử với tự nhiên của người Hà Nội xưa. Nghiên cứu áp dụng khung phân tích “Những câu chuyện chúng ta sống cùng” (Stories We Live By) của Arran Stibbe và hệ thống chuyển tác (transitivity system) của Halliday. Qua việc phân tích các ngữ liệu tiêu biểu là ca dao về Tây Hồ và sông Tô Lịch, bài viết cố gắng làm nổi bật những "câu chuyện sinh thái" mang tính “lợi ích” (beneficial stories). Các diễn ngôn này thể hiện một ý thức hệ hài hòa, nơi các yếu tố tự nhiên và con người “cộng sinh” một cách bình đẳng. Kết quả cho thấy ca dao là nơi lưu giữ những câu chuyện về sự tương tác hài hòa, sự tôn trọng và tình yêu mà người Hà Nội xưa dành cho môi trường sống của mình.