Hệ thống thanh điệu tiếng Kri Phoọng ở Việt Nam
Từ khóa:
ngôn ngữ Kri Phoọng, Vietic, Việt Nam, ngữ âm, thanh điệuTóm tắt
Trong sự phân loại cội nguồn các ngôn ngữ ở Việt Nam, tiếng Kri Phoọng (tên gọi khác: Khạ Phọng, Cọi, Kri…) là một thành viên thuộc nhóm Vietic (Việt-Mường), chi Môn-Khmer, ngữ hệ Nam Á. Ngoài lãnh thổ Việt Nam, tiếng Kri Phoọng còn có mặt ở Lào (ở Lào gọi là Kri). Trong các công trình nghiên cứu ngôn ngữ học, tiếng Kri Phoọng thường được nhắc đến khi đề cập đến lịch sử nhóm ngôn ngữ Vietic (Chamberlain J. R, 2018; Ferlus M., 1996; Hoành N.H, 2022, Sidwell P. and Alves M., 2021). Ở phương diện đồng đại, các công trình nghiên cứu về tiếng Kri Phoọng chưa nhiều. Công trình đáng lưu ý nhất là bài báo Phonology and sketch grammar of Kri, a Vietic language of Laos (Enfield N.J. & Diffloth G, 2009). Khác với tiếng Kri ở Lào, tiếng Kri Phoọng ở Việt Nam là một ngôn ngữ có thanh điệu. Bài viết này sẽ tiến hành miêu tả hệ thống thanh điệu tiếng Kri Phoọng ở xã Hương Vĩnh, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Sự miêu tả được tiến hành trên cơ sở cảm thụ thính giác với sự hỗ trợ của các chương trình phân tích tiếng nói như PRAAT, SA. Bài viết hướng tới 3 mục đích: (a) Giới thiệu với bạn đọc những đặc điểm ngữ âm- âm vị học của hệ thống thanh điệu tiếng Kri Phoọng; (b) Cung cấp tư liệu cho việc nghiên cứu lịch sử ngữ âm tiếng Việt nói riêng, các ngôn ngữ thuộc nhóm Vietic nói chung; (c) Góp phần gìn giữ, bảo tồn tiếng Kri Phoọng - một ngôn ngữ rất ít người nói và đang có nguy cơ mai một ở Việt Nam.

