Lược đồ hình ảnh với biểu đạt thời gian trong tiếng Việt và tiếng Anh

Tóm tắt

Thời gian không tồn tại như một thực thể độc lập ngoài nhận thức con người, mà chỉ trở nên khả quan thông qua những trải nghiệm trong hiện tại. Nhận thức về thời gian của con người được hình thành và tổ chức thông qua các lược đồ trải nghiệm cơ thể như lược đồ CHUYỂN ĐỘNG, lược đồ LỰC TÁC ĐỘNG và lược đồ CHU KỲ, ĐỐI TƯỢNG. Nghiên cứu tập trung phân tích sự tương tác ý niệm giữa lược đồ hình ảnh với thời gian trong tiếng Việt và tiếng Anh dưới góc nhìn của lí thuyết nghiệm thân. Kết quả cho thấy tuy cùng chia sẻ các lược đồ cơ bản, tiếng Anh biểu đạt thời gian theo mô hình tuyến tính, định lượng và mang tính kiểm soát cao, trong khi tiếng Việt nghiêng về mô hình tuần hoàn, cảm tính và gắn với trải nghiệm cơ thể sâu sắc. Kết quả nghiên cứu cũng đồng thời góp phần làm rõ vai trò trung gian của lược đồ hình ảnh trong việc hình thành ẩn dụ ý niệm và khẳng định giá trị của lí thuyết nghiệm thân trong phân tích liên ngôn ngữ dựa trên cơ sở ngữ liệu từ thực tế trong tiếng Việt và tiếng Anh.