PHÂN TÍCH DIỄN NGÔN TRONG NGHIÊN CỨU NGÔN NGỮ GIỚI

Tóm tắt

Tham luận này khảo sát vai trò trung tâm của phân tích diễn ngôn trong nghiên cứu ngôn ngữ giới, từ các mô hình mô tả - đối chiếu đến các tiếp cận kiến tạo luận hiện đại. Trên cơ sở tổng hợp các tài liệu, bài viết làm rõ sự chuyển dịch của lĩnh vực từ việc mô tả khác biệt nam–nữ sang phân tích cách diễn ngôn kiến tạo, duy trì hoặc chất vấn ý thức hệ giới. Bài viết phân tích ba hướng lý thuyết nền tảng (sex-gender, giới như thực hành, diễn ngôn và quyền lực), ba giai đoạn phát triển của lĩnh vực, các mô hình phân tích diễn ngôn (CDA, DHA, tương tác, đa phương thức), cùng những chủ đề nổi bật như bản dạng giới, ý thức hệ giới, truyền thông, giáo dục và diễn ngôn kháng cự. Cuối cùng, bài viết nhận diện các xu hướng nghiên cứu hiện đại, bao gồm chỉ mục tính, đa phương thức, diễn ngôn số và giao thoa bản dạng, qua đó khẳng định phân tích diễn ngôn là phương pháp trọng tâm giúp hiểu cách giới được kiến tạo trong đời sống xã hội đương đại.