Ý NIỆM DUYÊN PHẬN TRONG TƯ DUY NGƯỜI DÂN TỘC THÁI KHẢO SÁT QUA TRUYỆN THƠ DÂN GIAN XỐNG CHỤ XON XAO (TIỄN DẶN NGƯỜI YÊU)

Tóm tắt

Bài viết phân tích ẩn dụ ý niệm DUYÊN PHẬN LÀ SỢI BUỘC trong truyện thơ Tiễn dặn người yêu nhằm làm rõ cách thức ngôn ngữ phản ánh và ý niệm hoá quan hệ tình cảm trong văn hoá Thái. Trên cơ sở thống kê và phân tích các biểu thức ngôn từ, nghiên cứu xác lập miền nguồn sợi buộc với ba nhóm chính: vật thể sợi, hành động liên kết và trạng thái liên kết. Kết quả cho thấy các hành động như buộc, quấn, xe, bện đóng vai trò trung tâm trong việc ý niệm hoá quan hệ lứa đôi. Duyên phận được hiểu như một quá trình liên kết có thể hình thành, củng cố hoặc đứt gãy, phản ánh cách người Thái tri nhận tình yêu như sự gắn bó giữa hai số phận. Qua đó, bài viết khẳng định vai trò của ngôn ngữ trong việc mã hoá các mô hình tri nhận văn hoá.