Tính ràng buộc trong cấu trúc cụm danh từ tiếng Việt: Những gợi mở từ ngôn ngữ học tri nhận và ngữ pháp chức năng hệ thống

Tóm tắt

Nghiên cứu này, thay vì mô tả đặc tính cú pháp và ngữ nghĩa của các thành tố trong cụm danh từ (NP) một cách đơn lẻ như các công trình trước, tập trung làm rõ tính ràng buộc giữa các thành tố trong NP. Nghiên cứu kết hợp ba khung lý thuyết ngôn ngữ học hiện đại gồm ngôn ngữ học tri nhận, ngữ pháp chức năng hệ thống và ngữ pháp kết cấu để làm rõ cơ chế cú pháp và ngữ nghĩa chi phối sự kết hợp của các thành tố trong NP tiếng Việt. Phương pháp định tính được áp dụng trên ngữ liệu trích từ nhiều nguồn nhằm phát hiện và phân tích những ràng buộc cú pháp – ngữ nghĩa trong cấu trúc NP tiếng Việt. Kết quả cho thấy, NP trong tiếng Việt được quy định bởi những ràng buộc chặt chẽ: TẠI SAO lại là con chó mà không phải cái chó; NHƯ THẾ NÀO các thành tố kết hợp để tạo thành một NP có nghĩa; và YẾU TỐ NÀO quyết định tính ràng buộc này. Nghiên cứu hy vọng đóng góp vào việc nhận diện rõ hơn các đặc điểm ngữ pháp tiếng Việt, đồng thời cung cấp gợi ý hữu ích cho việc giảng dạy và học tập tiếng Việt như một ngôn ngữ thứ hai.