Tương đương dịch thuật Anh - Việt trong thuật ngữ quan hệ công chúng: Một phân tích dựa trên ngữ liệu

Tóm tắt

Nghiên cứu này khảo sát các mô hình tương đương trong dịch thuật thuật ngữ quan hệ công chúng (PR) từ tiếng Anh sang tiếng Việt, dựa trên hướng tiếp cận ngữ liệu, kết hợp giữa phương pháp định lượng và định tính. Từ bộ dữ liệu gồm 2106 thuật ngữ PR tiếng Anh và các cách dịch tiếng Việt được ghi nhận, nghiên cứu xác định bảy kiểu cấu trúc tương đương (từ//từ, từ//ngữ, ngữ//từ, ngữ//ngữ, từ//>từ, từ//>ngữ, và ngữ//>ngữ) cùng với chín tỷ lệ tương đương từ 1:1 đến 1:9. Phân tích cho thấy cách dịch dựa trên cấu tạo ngữ chiếm ưu thế, trong đó loại ngữ//>ngữ chiếm 48,53%, trong khi mô hình tương ứng 1//>1 (56,41%) phổ biến hơn tương ứng 1//1 (43,59%). Việc các tỷ lệ 1:2 và 1:3 xuất hiện với tần suất cao cho thấy các thuật ngữ PR tiếng Anh thường có nhiều biến thể tiếng Việt tương ứng, thể hiện sự bất đối xứng về khái niệm trong dịch thuật thuật ngữ. Những mô hình này cho thấy hệ thuật ngữ PR tiếng Việt đang trải qua một giai đoạn mở rộng từ vựng và định hình khái niệm mạnh mẽ, phù hợp với mô hình phát triển thuật ngữ của Kageura (2002) và Cabré (1999). Bằng cách kết hợp ngữ liệu định lượng và lý thuyết dịch thuật, nghiên cứu này đã làm rõ thêm hiện tượng tương đương từ tiếp cận dựa trên việc sử dụng thực tế các thuật ngữ, đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm về quá trình bản địa hóa và chuẩn hóa thuật ngữ PR tại Việt Nam.