ẨN DỤ TRI NHẬN TRONG THƠ TỐ HỮU TỪ GÓC NHÌN NGÔN NGỮ HỌC HIỆN ĐẠI

Tóm tắt

Bài viết nghiên cứu hệ thống ẩn dụ tri nhận (cognitive metaphors) trong thơ Tố Hữu trên bình diện quan hệ ý niệm – tri giác dưới góc độ tiếp cận Ngôn ngữ học tri nhận. Kết quả cho thấy thơ Tố Hữu sử dụng hệ thống ẩn dụ tri nhận mang tính cấu trúc và khái quát cao, trong đó nổi bật là các nhóm ẩn dụ: Ánh sáng – Nhận thức, Hành trình – Cách mạng, Đất nước – Gia đình, và Lãnh tụ – Cha/Ánh sáng đạo lý. Các miền nguồn này chi phối kiểu tư duy nghệ thuật của nhà thơ, tạo nên những biểu tượng mang tính chính trị – thẩm mỹ sâu sắc. Các hệ ẩn dụ này góp phần kiến tạo một thế giới nghệ thuật giàu tính triết lý, đồng thời phản ánh tư tưởng, lý tưởng và cảm xúc thời đại đồng thời mở ra nhận thức mới về phương thức cấu tạo nghĩa, cơ chế biểu tượng hóa hiện thực và phong cách tư duy thi ca của Tố Hữu.