Miền nguồn “bão” trong diễn ngôn ẩn dụ về dịch bệnh Covid-19 trên báo điện tử trực tuyến tiếng Việt

Tóm tắt

Bài viết nghiên cứu sự xuất hiện của ẩn dụ có miền nguồn “bão” trong các bản tin về dịch bệnh Covid-19 trên báo mạng tiếng Việt. Nghiên cứu này nhằm trả lời hai câu hỏi: Trong các bản tin truyền thông về dịch bệnh Covid-19 trên báo mạng tiếng Việt, việc sử dụng ẩn dụ có miền nguồn “bão” để nói về dịch bệnh được thực hiện theo cơ chế tư duy nào? Vì sao các phóng viên, biên tập viên người Việt thường sử dụng ẩn dụ có miền nguồn “bão” để tư duy về dịch bệnh Covid-19, đặc biệt là trong giai đoạn dịch bùng phát mạnh ở Việt Nam? Căn cứ vào những tương liên trong kinh nghiệm và những tri thức được chiếu xạ từ miền nguồn sang miền đích, bài viết làm rõ cơ chế ánh xạ giữa hai miền không gian “bão” và “dịch bệnh Covid-19”, lý giải cơ chế chuyển di và sao phỏng thuộc tính giữa hai miền không gian “nguồn” và “đích” trong tư duy ngôn ngữ của các tác giả. Từ nguyên lý chiếu xạ bộ phận của ẩn dụ, bài viết đã làm rõ tính tầng bậc trong tư duy ý niệm của các tác giả, chứng minh có sự xuất hiện của 2 ẩn dụ phái sinh trong các bản tin truyền thông về dịch bệnh Covid-19 liên quan đến 2 thuộc tính tiêu biểu của miền nguồn như: các loại bão, tác động tiêu cực của bão/hậu quả do bão gây ra… Dựa trên quan hệ lôgic trong việc tổ chức lược đồ ánh xạ của ẩn dụ ý niệm, bài viết đã chỉ ra kiểu tư duy đặc thù trong cấu trúc ý niệm về dịch bệnh Covid-19 và góp phần làm sáng tỏ cách truyền thông Việt Nam tư duy về đại dịch, đối phó với đại dịch Covid-19 như một thảm hoạ toàn cầu trong giai đoạn đầu của dịch bệnh.