NGHIÊN CỨU VỀ SIÊU CHỨC NĂNG TƯ TƯỞNG TRÊN CÁC BIỂN HIỆU TẠI KHU HOÀN KIẾM VÀ PHỐ CỔ HÀ NỘI

Tóm tắt

 Bài báo thể hiện bản chất của siêu chức năng tư tưởng (ideational metafunction) trong Ngữ pháp chức năng hệ thống (SFG) của Halliday và phân tích cách thể hiện siêu chức năng này trên các biển hiệu tại khu vực Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội. Dựa trên dữ liệu hơn 1.000 biển hiệu, nghiên cứu tập trung vào hệ thống chuyển tác với sáu loại quá trình chính (vật chất, tâm lý, quan hệ, hành vi, ngôn ngữ, tồn tại). Kết quả cho thấy nhóm biển do cơ quan thẩm quyền cấp (top - down) chủ yếu sử dụng quá trình vật chất, mệnh lệnh và quan hệ để khẳng định quyền lực nhà nước, bảo tồn bản sắc di sản; trong khi nhóm biển do tư nhân thiết kế (bottom - up) ưu tiên quá trình quan hệ và tâm lý để tạo sức hút thương mại, thể hiện tính hiện đại và lai ghép văn hóa. Việc phân tích siêu chức năng tư tưởng cho thấy cách ngôn ngữ trên biển hiệu tham gia kiến tạo ý nghĩa xã hội - văn hóa. Những đặc trưng này phản ánh ý thức hệ ngôn ngữ trong bối cảnh đô thị hóa và du lịch ở Hà Nội